You are here:   Trang chủ HOẠT ĐỘNG TRỊ LIỆU Các chứng tật trẻ tự kỷ mắc phải

Các chứng tật trẻ tự kỷ mắc phải

Picture4

Các trẻ nhỏ mắc chứng tự kỷ hầu như không biết chơi các trò chơi "giả vờ" và các hoạt động tưởng tượng giống như các trẻ khác. Chúng cầm các đồ chơi hay đồ vật khác lên chỉ là để có cảm giác về sự đụng chạm, một số khá hơn có thể sử dụng các món đồ chơi công cụ thu nhỏ như bộ đồ làm bếp, hay cho xe lửa chạy trên đường ray, nhưng cũng rất đơn giản ở một số các động tác.

Thế nào là tự kỷ?

Tự kỷ là một rối loạn phát triển của hệ thần kinh, kéo dài suốt đời, ảnh hưởng đến cách giao tiếp và quan hệ của một người đối với người xung quanh. Trẻ tự kỷ bị tổn thương trong tương tác xã hội, giao tiếp xã hội và tưởng tượng. Trẻ có hành vi lặp đi lặp lại và nhạy cảm giác quan. Những trẻ này có khuynh hướng có khó khăn trong học tập và nhiều trẻ bị khiếm khuyết về trí tuệ. Đây là bệnh do một rối loạn phát triển thần kinh của não bộ, tiến triển trong ba năm đầu đời của đứa trẻ. Trẻ trai mắc bệnh này nhiều gấp 4 lần trẻ gái. Tình trạng này có thể xảy ra cho bất kỳ một đứa trẻ nào, không lệ thuộc vào dân tộc, xã hội hay trình độ phát triển của cha mẹ.

Nguyên nhân

Các nghiên cứu hiện nay đều chưa dám khẳng định nguyên nhân chính xác của chứng tự kỉ. Một số giả thiết cho rằng, tự kỉ có nguyên nhân ban đầu, bệnh lý ở não và những triệu chứng tâm lý…

Sau đây là một số giả thuyết về chứng bệnh này:


- Do các vắcxin? Có hai giả thuyết “kết nối” chứng bệnh trên với các vắcxin chủng ngừa. Giả thuyết thứ nhất cho rằng vaccine chủng ngừa các bệnh quai bị, sởi và Rubella gây nên những xáo trộn bên trong và dẫn đến việc phát triển chứng tự kỷ. Giả thuyết thứ hai cho rằng chất bảo quản có gốc từ thủy ngân được gọi là thimerosal được dùng cho một số  vắcxin có khả năng là nguyên nhân.

- Do di truyền? Rất có thể chứng tự kỷ có sự “chống lưng” chắc chắn từ yếu tố di truyền. Nhiều nghiên cứu cho thấy những cha mẹ xuất thân từ gia đình có người thân mắc bệnh này sẽ có nhiều khả năng sinh ra con cũng bị bệnh.

- Do phương pháp giáo dục kém từ phụ huynh? Không. Bác sĩ Kanner đã sai lầm khi cho rằng những người mẹ “lạnh như băng” là nguyên nhân của chứng tự kỷ. Sai lầm này của bác sĩ Kanner đã tạo nên một thế hệ cha mẹ mang mặc cảm là nguyên nhân cho sự thiểu năng của đứa con. May thay, thế hệ chúng ta bây giờ đã cất được gánh nặng này.

- Do não bộ không phát triển đúng mức? Một số nhà nghiên cứu nhận thấy rằng có sự khác biệt giữa não bộ của một người bình thường với một người bị chứng tự kỷ. Não của người mắc chứng tự kỷ dường như to hơn. Chúng cũng có vẻ xử lý thông tin theo cách khác hẳn, nói cách khác, não của họ rất “khác người”.

- Do chức năng miễn dịch kém? Có vài bằng chứng cho thấy có mối liên hệ giữa chứng tự kỷ với những trục trặc của hệ miễn dịch – những người mắc bệnh thường có sức đề kháng rất kém trước các loại bệnh. Tuy nhiên các chuyên gia không tán thành ý kiến này lắm.

- Do dị ứng thực phẩm? Cũng có một số bằng chứng cho thấy dị ứng gây ra bởi một vài loại thực phẩm nhất định cũng “góp tiếng nói” vào căn bệnh tự kỷ. Với những người theo giả thuyết này thì chất gluten (một sản phẩm từ lúa mì) và cassein là những thủ phạm đáng quan tâm nhất.

Tóm lại: thật sự vẫn chưa có một giả thuyết nào chắc chắn về căn bệnh này, và hầu như hiện nay mọi người muốn hướng đến sự chữa trị khi đã phát hiện hơn là tìm cách loại trừ từ trong trứng nước do “câu hỏi lớn” vẫn… đang phải đi tìm câu trả lời (!).


Các chứng tật trẻ tự kỷ mắc phải


1. Các chứng tật về tương tác xã hội


Các chứng tật về tương tác xã hội ở trẻ tự kỷ rất đa dạng và phức tạp, nhưng ta có thể xếp vào bốn loại hình chính, tuy rằng không có một phạm vi rõ rệt.

Nhóm đối tượng xa lánh mọi người


Đây là loại rối nhiễu thường thấy nhất, dễ phát hiện ngay từ nhỏ và một số trường hợp, tình trạng này kéo dài rất lâu. Tuy cũng có những trẻ thay đổi khi lớn lên. 

Những trẻ này thường có biểu hiện coi như mọi người không tồn tại. Khi có ai gọi, trẻ không phản ứng, có ai nói với mình, trẻ cũng không trả lời, trên khuôn mặt hầu như không biểu lộ cảm xúc nào, trừ những trẻ lúc giận dữ, buồn hoặc vui cực độ.

Trẻ có thể nhìn bạn rất kỹ hoặc lờ đi, chỉ liếc qua một cái, nếu chạm tay vào người trẻ thì nó co lại. Nếu trẻ muốn lấy một vật gì thì thường nắm lấy mu bàn tay hay cánh tay người lớn mà không đặt tay vài lòng bàn tay họ, sau đó kéo họ đến gần vật mà nó muốn lấy chứ không nói hoặc không nhìn, khi đã được như ý, trẻ lại lờ họ đi.

Khi cha mẹ tỏ ý buồn, trẻ thường không để ý và hầu như không có thái độ đồng cảm, có vẻ như trẻ ẩn mình trong một thế giới riêng, hoàn toàn bị thu hút vào những hoạt động không mục đích của mình. Tuy nhiên, trẻ vẫn có thể đáp ứng với các trò chơi một cách lộn xộn. Khi bị cù, bị túm lấy, xoay tròn… Chúng có thể cười một cách thích thú và có thể nhìn vào mắt người lớn để tỏ ý tiếp tục. Tuy nhiên khi trò chơi kết thúc, chúng lại trở nên xa rời như cũ.

Trong thời thơ ấu, các vấn đề tương tác rất dễ nhận ra vì trẻ tỏ ra thơ ơ, rất bực bội về các trẻ khác trong các nhóm trẻ ở trường mẫu giáo. Ngay cả khi nó chấp nhận anh chị em ruột, trẻ vẫn không chơi với các trẻ bên ngoài.



Nhóm đối tượng bị động

Đây là loại ít gặp nhất, các trẻ loại này không hoàn toàn tách rời khỏi người khác. Trẻ chấp nhận việc tiếp xúc, không xa lánh nhưng không chủ động và cũng như nhóm trên, trẻ ít giao tiếp qua ánh mắt.

Khi còn nhỏ, trẻ rất dễ bảo nên các trẻ khác cũng rất thích chơi với nó, tuy nhiên nó chỉ thích hợp với những trò chơi mà nó là ngưởi được chăm sóc như trò chơi mẹ con, bác sỹ và bệnh nhân, khi đổi qua các trò chơi tích, trẻ dễ dàng bị loại ra vì không có vai trò nào thích hợp.
Nói chung, dạng trẻ này ít có vấn đề hơn các nhóm trẻ Tự kỷ khác, tuy nhiên khi lớn hơn chúng vẫn có thể bị rối nhiễu nặng hơn nếu không nhận được sự chăm sóc trong lúc còn bé.

Nhóm đối tượng hoạt động kỳ quặc


Đứa trẻ thuộc nhóm này thường tỏ ra tích cực tiếp cận người khác, thường là đối với những người chăm sóc mình, luôn luôn đòi hỏi theo yêu cầu của mình mà không hề chú ý đến thái độ hay phản ừng của người khác. Khi tiếp xúc trẻ thường nhìn chằm chằm vào người đối diện hay có khi ôm thật chặt. khi không được chú ý như đòi hỏi, trẻ trở nên cáu gắt hay hung hãn.

Nhóm này hơi khó chẩn đoán vì các kiểu tiếp cận tích cực của trẻ dễ khiến cho người ta lầm lẫn là trẻ không có những vấn đề về tương tác xã hội.


Nhóm đối tượng quá hình thức, khoa trương


Kiểu hành vi này thường chỉ xuất hiện ở tuổi thanh niên, thường phát triển ở những đối tượng có khả năng cao nhất và nói năng lưu loát. Các đối tượng này có cách ứng xử lễ độ và mang tính hình thức. Họ tỏ ra cố gắng trong các cách ứng xử và thường bám vào một cách cứng nhắc vào các nguyên tắc giao tiếp. Thực ra thì họ không hiểu rõ các nguyên tắc này, vì thế trong các tình huống cần sự linh hoạt, biến đổi đi chút ít thì họ dễ dàng phạm phải những sai lầm, nhiều khi rất sơ đẳng.

Trong các nhóm nhỏ hơn thì thường cho thấy việc không nắm vững các ý nghĩa và cảm xúc của người khác, ngay cả khi các trẻ này muốn tỏ ra mình là người tử tế và muốn giúp đỡ người khác.

2. Các chứng tật trong giao tiếp


Các trẻ tự kỷ hầu như đều có vấn đề về giao tiếp (khoảng 40% trẻ tự kỷ không nói được, đa số có thể chậm nói). Tuy rằng khả năng về ngôn ngữ có thể kém cỏi hay lưu loát nhưng vấn đề là ở chỗ trẻ sử dụng khả năng đó như thế nào.

Sử dụng lời nói


Đa số trẻ chậm nói và có những trở ngại trong cách nói. Kanner (một nhà tâm thần học nổi tiếng) coi đó là phần chủ yếu trong hội chứng tự kỷ. Các chứng tật này có nhiều mức độ khác nhau, có trẻ hầu như không bao giờ nói một tiếng nào, có trẻ có khả năng bắt chước tiếng kêu của loài vật hoặc có thể nhắc lại một từ riêng biệt nào đó, hoặc có thể nói thuộc lòng những lời quảng cáo trên tivi, nhưng hầu như các trẻ này không tiến bộ thêm được nữa.

Một số khác thì có khả năng cải thiện cách nói năng nhưng rất chậm so với trẻ bình thường. Thường thì trẻ bắt đầu bằng cách nhắc lại lời người khác nói, đặc biệt là một hay một số từ ở câu cuối. Trẻ có thể bắt chước đúng giọng và ngữ điệu của người đó. Hiện tượng lặp lại các từ mà đứa trẻ hầu như không hiểu nghĩa, như là một thứ tiếng vang, như một con vẹt, gọi là “chứng nhại lời”. Có một số trẻ lặp lại những câu đã nghe từ trước, gọi là “chứng nhại lời chậm trễ”. Trong một vài tình huống, trẻ có thể dùng lại những lời đó một cách không thích hợp để hỏi xin một điều gì. Thông thường nhất là trẻ lặp lại lời hỏi han của người lớn với ý nghĩa như một yêu cầu của chính mình.

Ví dụ: Trẻ lặp lại câu: “Cháu muốn uống nước không?” của người lớn để diễn tả ý muốn: “Con muốn uống nước” của trẻ.

Cũng có khi trẻ lập lại một câu nói gắn liền với một tình huống một cách hoàn toàn tùy tiện. Một bé trai khi nhìn thấy một vật giống như cái xoong thì lại kêu lên: “Thằng ham ăn” vì trẻ đã thấy mẹ nó vừa cầm cái xoong vừa nói câu trên. Điều này thường khó hiểu với người ngoài, nhưng cha mẹ của trẻ thì lại có thể hiểu được.

Một số trẻ chỉ có thể nói một từ như “Kẹo, kem, bánh, nước, snack tôm…” để diễn tả nhu cầu của mình. Thường thì trẻ không biết sử dụng các liên từ như: Trong, trên, dưới, trước khi, bởi vì… Có khi sau một thời gian chúng có thể sử dụng nhưng không chính xác lắm, như: “đặt cốc trong bàn, ngồi từ cái ghế…”

Trẻ có khi không phân biệt được các động từ “bật” hay “tắt”, nó đều nói “bật đèn lên” để yêu cầu bật hoặc tắt đèn, hoặc dùng lẫn lộn các danh từ chỉ đồ vật, thậm chí có thể lẫn lộn các danh từ chỉ đồ vật, thậm chí có thể lẫn lộn giữa bố và mẹ, vì có khi chúng không phân biệt được giữa bố và mẹ.

Hiểu lời người khác nói       

Khả năng hiểu lời của người khác ở trẻ Tự kỷ cũng có nhiều mức độ khác nhau. Một số trẻ hầu như không hiểu nổi những gì mà người khác nói với chúng, còn đa số thì có khả năng hiểu một phần nào, thường thì trong phạm vi những môi trường quen thuộc. Một trong những khó khăn khiến cho trẻ có thể có những lầm lẫn khi một món đồ lại được sử dụng ngoài chức năng mà trẻ đã biết.

Cũng có trẻ chỉ hiểu được một phần trong toàn bộ câu nói của người khác.

Ví dụ: Trẻ sẽ mang cái ghế lại cho người mẹ, khi được sai: “Con hãy mang chiếc áo len vắt trên ghế lại cho mẹ”.

Trẻ sẽ thực sự gặp khó khăn đối với các câu nói “nước đôi” (double message) hay mang tính nghịch lý (paradoxale) hoặc có nghĩa bóng. Thậm chí có những câu tuy khá rõ ràng cũng có thể gây khó khăn cho trẻ.

Ví dụ: “Hãy rửa bình trà bên ngoài, đừng rửa bên trong”. Trẻ sẽ mang chiếc bình trà ra ngoài sân để rửa nếu nghe được yêu cầu (vì trẻ hiểu bên ngoài là ngoài sân).


Ngữ điệu và làm chủ lời nói


Phần lớn trẻ Tự kỷ thường có một ngữ điệu kì dị, có thể khá đơn điệu hay đổi giọng không đúng chỗ. Các đối tượng này không làm chủ được âm lượng của giọng nói, có thể quá to hay quá nhỏ, thông thường nhất là nói kiểu nhát gừng. Một số trẻ có đôi lúc sử dụng một giọng nói đặc biệt, khác với lúc bình thường. Có thể là trẻ bắt chước giọng của ai đó mà trẻ đã nghe qua, nhưng đôi khi là do trẻ muốn “thử” nói bằng các giọng khác nhau.

Sử dụng và hiểu cách giao tiếp phi ngôn ngữ


Trong cuộc sống, mọi người giao tiếp bằng hai phương cách:

- Giao tiếp với nhau bằng ngôn ngữ (Communication Digitale).

- Giao tiếp phi ngôn ngữ (Communication Annalogique).

Trong giao tiếp phi ngôn ngữ, người ta dùng điệu bộ, vẻ mặt và động tác cơ thể kèm theo lời nói. Đối với trẻ câm điếc đã có một hệ thống ngôn ngữ bằng các dấu hiệu, còn đối với một số trẻ bị rối loạn về ngôn ngữ nhưng không mắc chứng Tự kỷ thì có khả năng giao tiếp bằng điệu bộ, vẻ mặt hay ra hiệu, trong khi đó thì trẻ Tự kỷ hầu như không có khả năng sử dụng hình thức giao tiếp này.

Đa số trẻ Tự kỷ chỉ biết cách nắm lấy cánh tay của người lớn để lôi kéo hay dẫn họ đến chỗ mà trẻ muốn lấy, phải mất một thời gian trẻ mới có thể chỉ chỏ, nhưng thường dùng cả cánh tay chứ ít khi dùng ngón tay.

Trẻ có thể biểu lộ hình thức gật đầu hay lắc đầu, nhưng ít có khả năng điển tả các hình thức tinh tế hơn.

3. Các chứng tật về khả năng tưởng tượng


Các trẻ nhỏ thường mắc chứng tự kỷ hầu như không biết chơi các trò chơi giả vờ và các hoạt động tưởng tưởng một cách giống như các trẻ khác. Chúng cầm các đồ chơi hay đồ vật khác lên chỉ là để có cảm giác về sự đụng chạm, một số khá hơn có thể sử dụng các món đồ chơi công cụ thu nhỏ như bộ đồ làm bếp, hay cho xe lửa chạy trên đường ray, nhưng cũng rất đơn giản ở một số các động tác.

Một số trẻ khá hơn có vẻ tỏ ra một hình thức giống như tưởng tượng, chúng diễn ra một loạt các hoạt động do chúng nghĩ ra, nhưng nếu chúng ta quan sát kỹ, thì sẽ thấy trẻ chỉ lặp đi lặp lại một số các động tác. Chúng không thể cùng chơi với các trẻ khác trong các trò chơi tưởng tượng, chúng có thể có ý tham dự nhưng sẽ không biết phải làm như thế nào vì trẻ tự kỷ có khả năng tưởng tượng nghèo nan và thường chơi một cách khác thường.

Một số trẻ có khả năng đóng vai một nhân vật nào đó, đôi khi dựa theo truyền hình hay trong sách truyện, có thể là một con thú hay con chim, thậm chí có thể là một đầu máy xe lửa. Một điều lạ lùng là đứa trẻ hầu như không phải giả vờ mà coi mình là nhân vật hay đồ vật đó (đây được xem như một cảm giác “bất phân” không phân biệt được cái Tôi và cái bên ngoài của trẻ dưới 2 tuổi).

Có trẻ tỏ ra thích nghe một câu truyện hay xem đi xem lại một loại phim hoạt hình, và nếu có thiếu hay sai một đoạn nào đó chúng có thể nhận ra nhưng chúng không có khả năng tưởng tượng để có thể hiểu được ý nghĩa của câu chuyện mặc dù chúng có thể đọc lại đúng từng câu, từng chữ.

Các trẻ Tự kỷ không có được cái thú tưởng tượng của trẻ nhỏ, ngay cả khi đã trưởng thành chúng cũng bị hạn chế rất nhiều về khả năng này, điều này khiến chúng không thể hiểu được cảm xúc của người khác và không biết vận dụng những trải nghiệm đã qua và ngay cả trong hiện tại để có thể ứng dụng trong tương lai.

Có thể nói rằng các trẻ Tự kỷ có những thú vui hoàn toàn khác với trẻ bình thường, và vì thế những đồ chơi của trẻ bình thường khó có thể thích hợp cho trẻ Tự kỷ.

Thống kê truy cập

mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterHôm nay63
mod_vvisit_counterHôm qua137
mod_vvisit_counterTuần này1231
mod_vvisit_counterTháng này2364
mod_vvisit_counterTổng cộng312113